Orale Microbioom Zelftest

• Eenvoudig thuis een speekselmonster afnemen
• Meer dan 30 gerapporteerde microbiële parameters
• Diversiteit, mondflora, specifieke bacteriën en Candida
• Visueel laboratoriumrapport met referentiewaarden en toelichting
• Geen verwijzing nodig

Uw mond is een levend ecosysteem. Op tanden, tong, tandvlees en slijmvliezen leven veel verschillende micro-organismen die samen het orale microbioom, ook wel de mondflora, vormen. Niet de aanwezigheid van één ‘goede’ of ‘slechte’ bacterie, maar de onderlinge verhoudingen en de omstandigheden in de mond bepalen mede of dit ecosysteem in balans blijft.

Blijft u last houden van een onaangename adem, bloedend of gevoelig tandvlees, terugkerende gaatjes of een onrustig gevoel in de mond, terwijl u al aandacht besteedt aan uw mondverzorging? De Orale Microbioom Zelftest brengt via speeksel in kaart hoe belangrijke microbiële groepen in uw mond zich tot elkaar verhouden. U krijgt daarmee een concreet en overzichtelijk uitgangspunt voor een gesprek over mondzorg, voeding, leefstijl en eventueel vervolgonderzoek.

In een oogopslag

Eenvoudige afname thuis, meer dan 30 gerapporteerde microbiële parameters, inzicht in diversiteit, fysiologische mondflora, relevante bacteriën en Candida, uitgebreid visueel laboratoriumrapport.

Wat is het orale microbioom?

Het orale microbioom is de gemeenschap van bacteriën, schimmels en andere micro-organismen in de mond. Deze micro-organismen leven niet los van elkaar, maar vormen biofilms en reageren op onder meer speeksel, voeding, suikerfrequentie, zuurgraad, mondhygiëne, roken, medicatie en de afweer van het lichaam. Een verstoring van dit evenwicht wordt orale dysbiose genoemd.

Dysbiose kan samengaan met mondproblemen zoals caries, gingivitis, parodontitis en halitose. De samenhang is ecologisch: één bacterie alleen is meestal niet voldoende om een aandoening te verklaren. Daarom kijkt deze test zowel naar de bredere samenstelling als naar specifiek benoemde micro-organismen.

Wat onderzoekt de Orale Microbioom Zelftest?

Het rapport beschrijft de relatieve samenstelling van het gemeten microbiële panel in uw speekselmonster. De uitslag bevat:

• de Shannon-diversiteitsindex, een maat voor soortenrijkdom en gelijkmatigheid binnen het gemeten profiel;
• 17 parameters die in het rapport onder de fysiologische mondflora worden geplaatst;
• 12 specifiek benoemde bacteriën die relevant kunnen zijn bij onder meer caries en tandvleesproblemen;
• Candida albicans en Candida spp.;
• een verdelingsdiagram van veelvoorkomende bacteriegroepen;
• samenvattende profielen voor lokale mondgezondheid;
• wetenschappelijke associatieprofielen voor acht mond-lichaamrelaties: inflammatoire darmziekten (IBD), atherosclerose, diabetes, maag-darmkanker, reumatoïde artritis, obesitas, de ziekte van Alzheimer en systemische lupus erythematodes (SLE);
• referentiewaarden en een uitgebreide toelichting bij de bevindingen.

Belangrijk: de Shannon-index is geen rapportcijfer voor mondgezondheid. Een hogere waarde is in de mond niet in iedere situatie automatisch beter. De diversiteit moet altijd worden beoordeeld samen met de aanwezige micro-organismen, hun onderlinge verhoudingen, uw klachten en een klinische beoordeling van de mond.

Belangrijk over de systemische profielen: de test onderzoekt uitsluitend de microbiële samenstelling van het speekselmonster. Er worden geen ziektekenmerken in bloed, hersenen, gewrichten, bloedvaten of andere organen gemeten. De mond-lichaamprofielen laten zien hoe bepaalde orale micro-organismen in wetenschappelijk onderzoek op groepsniveau in verband worden gebracht met systemische aandoeningen. Het zijn geen diagnoses, screeningsuitslagen of persoonlijke risicoberekeningen.

Meer dan 30 gerapporteerde microbiële parameters

De voorbeelduitslag rapporteert 31 microbiële parameters op het niveau van bacteriële hoofdgroepen, geslachten en specifieke soorten, aangevuld met de Shannon-diversiteitsindex.

Welke inzichten kan de uitslag geven?

1. Een breed beeld van uw mondflora

U ziet hoe de belangrijkste gerapporteerde bacteriegroepen zich binnen het speekselmonster tot elkaar verhouden. Dat geeft meer context dan een enkele kiembepaling.

2. Wetenschappelijke context over het mondmicrobioom en systemische gezondheid

De mond staat niet los van de rest van het lichaam. Het mondslijmvlies, het tandvlees, de bloedbaan, het immuunsysteem en het maag-darmkanaal staan voortdurend met elkaar in verbinding.

Bij ontstoken of beschadigd tandvlees kunnen orale bacteriën, bacteriële bestanddelen en ontstekingsstoffen gemakkelijker in de bloedbaan terechtkomen. Daarnaast worden dagelijks grote hoeveelheden mondbacteriën met het speeksel doorgeslikt. Via deze routes kan het orale microbioom samenhangen met ontstekingsprocessen, immuunreacties en veranderingen in andere microbiële ecosystemen van het lichaam.

Deze relatie kan bovendien twee kanten op werken. Een aandoening zoals diabetes kan de mondflora en de gezondheid van het tandvlees beïnvloeden, terwijl chronische ontsteking in de mond mogelijk bijdraagt aan de totale ontstekingsbelasting van het lichaam. Ook voeding, roken, stress, medicatie, leeftijd, mondhygiëne en bestaande ziekten kunnen zowel het orale microbioom als de algemene gezondheid beïnvloeden.

Het rapport plaatst de gemeten mondbacteriën daarom ook in de wetenschappelijke context van de volgende mond-lichaamrelaties.

Diabetes

Het verband tussen diabetes en parodontitis behoort tot de best onderzochte mond-lichaamrelaties. Een verhoogde bloedsuikerspiegel kan het risico op tandvleesontsteking en parodontitis vergroten. Andersom kan langdurige parodontale ontsteking de systemische ontstekingsbelasting verhogen en de regulatie van de bloedsuikerspiegel ongunstig beïnvloeden.

De Orale Microbioom Zelftest meet echter geen glucose, insuline of HbA1c en kan diabetes daarom niet aantonen of uitsluiten.

Atherosclerose en hart- en vaatziekten

Parodontitis wordt in grote bevolkingsonderzoeken in verband gebracht met atherosclerotische hart- en vaatziekten. Mogelijke verklaringen zijn tijdelijke verspreiding van orale bacteriën via de bloedbaan en een verhoging van systemische ontstekingsactiviteit.

De aanwezigheid van bepaalde mondbacteriën betekent niet dat iemand atherosclerose of een hart- en vaatziekte heeft. Daarvoor zijn medische risicobeoordeling en, indien nodig, aanvullend onderzoek vereist.

Het orale microbioom en de ziekte van Alzheimer

De mogelijke relatie tussen het orale microbioom, parodontitis en neurodegeneratieve aandoeningen krijgt steeds meer wetenschappelijke aandacht. Bacteriën zoals Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia en Treponema denticolaworden onderzocht vanwege hun mogelijke relatie met chronische ontsteking, neuro-inflammatie en processen die bij de ziekte van Alzheimer betrokken zijn.

Verschillende onderzoeken vinden vaker parodontitis, orale dysbiose of bepaalde orale bacteriën bij mensen met cognitieve achteruitgang of de ziekte van Alzheimer. Dat bewijst echter niet dat deze bacteriën Alzheimer veroorzaken. Leeftijd, leefstijl, voeding, medicatie, verminderde zelfzorg en de ziekte zelf kunnen de mondgezondheid en het orale microbioom eveneens veranderen.

Een orale microbioomtest kan de ziekte van Alzheimer niet aantonen, uitsluiten of voorspellen. Een verhoogd associatieprofiel betekent uitsluitend dat het gemeten bacteriële patroon kenmerken bevat die in wetenschappelijk onderzoek bij groepen mensen in verband zijn gebracht met Alzheimer of cognitieve achteruitgang.

Reumatoïde artritis

Ook bij reumatoïde artritis wordt een mogelijke wisselwerking met het orale microbioom onderzocht. Vooral Porphyromonas gingivalis en Aggregatibacter actinomycetemcomitans zijn interessant vanwege hun mogelijke invloed op eiwitveranderingen en immuunreacties die bij reumatoïde artritis een rol spelen.

Mensen met reumatoïde artritis hebben daarnaast relatief vaak parodontale problemen. Het is nog niet volledig duidelijk in hoeverre orale dysbiose een oorzaak, gevolg of versterkende factor is.

Systemische lupus erythematodes (SLE)

Onderzoeken laten verschillen zien tussen het orale microbioom van mensen met SLE en dat van gezonde controlegroepen. Daarbij zijn onder meer veranderingen beschreven in Veillonella, Streptococcus, Prevotella, Tannerella forsythia en Treponema denticola.

De resultaten verschillen echter tussen onderzoeken. SLE, medicatie, veranderingen in de afweer, een droge mond en de conditie van het tandvlees kunnen allemaal invloed hebben op de gemeten mondflora. Een microbiële uitslag kan SLE daarom niet aantonen of de ziekteactiviteit bepalen.

Inflammatoire darmziekten en de mond-darm-as

De mond en de darm vormen opeenvolgende delen van hetzelfde spijsverteringskanaal. Orale bacteriën worden voortdurend ingeslikt en kunnen onder bepaalde omstandigheden het darmmicrobioom en de lokale afweer beïnvloeden. Bij inflammatoire darmziekten, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, worden zowel veranderingen in de mondflora als een verhoogde aanwezigheid van bepaalde orale bacteriën in de darm onderzocht.

Dit wordt de mond-darm-as genoemd. De precieze richting en klinische betekenis van deze relatie zijn nog onderwerp van onderzoek. De test kan geen inflammatoire darmziekte aantonen of uitsluiten.

Maag-darmkanker

Verschillende orale bacteriën worden onderzocht in relatie tot tumoren in het maag-darmkanaal. Vooral Fusobacterium nucleatum is veelvuldig bestudeerd in relatie tot darmkanker. Ook andere mondbacteriën worden onderzocht als mogelijke deelnemers aan ontstekingsprocessen en veranderingen in het lokale tumormilieu.

De aanwezigheid van deze bacteriën in de mond komt echter ook voor bij mensen zonder kanker. De Orale Microbioom Zelftest is daarom nadrukkelijk geen kankerscreening en kan maag- of darmkanker niet aantonen, uitsluiten of voorspellen.

Obesitas en metabole gezondheid

Bij mensen met obesitas worden op groepsniveau verschillen gevonden in de samenstelling van het orale microbioom. Mogelijk spelen voeding, chronische laaggradige ontsteking, glucosehuishouding, speekselsamenstelling en mondgezondheid hierbij gezamenlijk een rol.

Deze relatie is complex. Op basis van een speekselmonster kan niet worden vastgesteld of iemand obesitas zal ontwikkelen of welke rol het orale microbioom bij een individuele persoon speelt.

Hoe moeten deze systemische profielen worden geïnterpreteerd?

Een verhoogd associatieprofiel betekent niet dat u de betreffende aandoening heeft of zult krijgen. Het betekent evenmin dat de gemeten mondbacteriën bij u de oorzaak van een aandoening zijn.

De profielen:

• zijn gebaseerd op associaties uit wetenschappelijk onderzoek;
• beschrijven overeenkomsten met microbiële patronen die op groepsniveau zijn gevonden;
• houden niet automatisch rekening met alle andere risicofactoren, zoals leeftijd, erfelijke aanleg, roken, voeding, medicatie en bestaande aandoeningen;
• vervangen geen onderzoek door een tandarts, mondhygiënist of arts;
• kunnen worden gebruikt als aanvullende context voor een gesprek over mondgezondheid, leefstijl en algemene gezondheid.

Ook een niet-verhoogd profiel kan een systemische aandoening nooit uitsluiten.

3. Aanwijzingen die bij lokale mondproblemen relevant kunnen zijn

Het rapport groepeert micro-organismen die in onderzoek in verband worden gebracht met caries, gingivitis, parodontitis, halitose en burning mouth syndrome. Zo kan de uitslag helpen om gerichter te bepalen welke vragen u met een mondzorgprofessional wilt bespreken.

4. Candida in het gemeten panel

Candida kan ook bij gezonde mensen in de mond voorkomen. Een meetbare hoeveelheid Candida betekent daarom niet automatisch dat er sprake is van orale candidiasis of spruw. Daarvoor zijn klachten, mondonderzoek en soms aanvullende diagnostiek nodig.

Voor wie kan deze test interessant zijn?

• U wilt preventief meer inzicht in de samenstelling van uw mondflora;
• U wilt weten hoe uw mondmicrobioom in wetenschappelijk onderzoek wordt gekoppeld aan gezondheid binnen én buiten de mond;
• U heeft terugkerend bloedend of gevoelig tandvlees en wilt aanvullende microbiële context;
• U heeft aanhoudende slechte adem nadat voor de hand liggende oorzaken zijn aangepakt;
• U krijgt regelmatig cariës ondanks aandacht voor poetsen en voeding;
• U wilt met een tandarts, mondhygiënist, arts of therapeut gerichter spreken over de mogelijke wisselwerking tussen mondgezondheid, chronische ontsteking en algemene gezondheid;
• U heeft een aandoening waarbij mondgezondheid extra aandacht verdient en wilt de uitslag als aanvullende context met een zorgprofessional bespreken;
• U wilt een later onderzoek onder vergelijkbare omstandigheden kunnen vergelijken met een eerdere meting.

Hoe werkt de test?

1. Bestel de testset. U ontvangt de materialen en de gebruiksaanwijzing thuis.
2. Neem het speekselmonster af. Volg de bijgeleverde instructies nauwkeurig, zodat voeding, mondverzorgingsproducten en het afnamemoment de meting zo min mogelijk beïnvloeden.
3. Registreer en verstuur het monster. Gebruik de meegeleverde registratie- en verzendinstructies.
4. Ontvang uw laboratoriumrapport. Na verwerking door het laboratorium ontvangt u een visuele uitslag met waarden, referentiegebieden en toelichting. 
5. Bespreek relevante bevindingen. Combineer de uitslag zo nodig met uw klachten, tandheelkundig onderzoek en andere medische informatie.

Waarom speeksel?

Speeksel verzamelen is niet-invasief, pijnloos en geschikt voor thuisafname. Het bevat micro-organismen die vanuit verschillende plaatsen in de mond worden losgelaten en geeft daardoor een breed beeld van de orale microbiële gemeenschap.

Speeksel is echter niet hetzelfde als tandplak of een monster uit een specifieke tandvleespocket. Bij verdenking op lokale parodontitis, een wortelinfectie of een andere plaatselijke aandoening blijft onderzoek door een tandarts of mondhygiënist noodzakelijk.

Wat heeft u aan de uitslag?

De uitslag helpt u om niet alleen naar losse klachten te kijken, maar naar het bredere orale ecosysteem. Samen met een professional kunt u gerichter bespreken welke factoren mogelijk relevant zijn, zoals plaquecontrole, interdentale reiniging, suikerfrequentie, speekselproductie, roken, alcohol, medicatie, recent antibioticagebruik of andere gezondheidsfactoren.

De test schrijft geen behandeling voor. Verander medicatie, gebruik geen antibiotica of antischimmelmiddelen en start geen intensief behandelprotocol uitsluitend op basis van deze uitslag.

Goed om te weten

• De uitslag is een momentopname van het speekselmonster en toont relatieve verhoudingen binnen het gemeten panel.
• Moleculaire detectie van microbieel DNA zegt niet automatisch dat een micro-organisme actief is of klachten veroorzaakt.
• Niet alle micro-organismen in de mond worden afzonderlijk gerapporteerd. De test is daarom geen volledige inventarisatie van ieder aanwezig micro-organisme.
• Voeding, poetsen, mondwater, antibiotica, antischimmelmiddelen, roken, speekselproductie en recente tandheelkundige behandeling kunnen de samenstelling tijdelijk beïnvloeden.
• Voor een zinvolle hertest is het belangrijk de afnamecondities zo goed mogelijk gelijk te houden.
• De test vervangt geen periodieke controle, tandheelkundig onderzoek, pocketmeting, röntgenfoto of medische diagnose.

Wanneer niet afwachten

Neem bij hevige pijn, zwelling, pus, koorts, losstaande tanden, slik- of ademhalingsproblemen of een wond/zweer in de mond die langer dan twee weken blijft bestaan rechtstreeks contact op met een tandarts of arts. Wacht dan niet op de uitslag van een zelftest.

Veelgestelde vragen

Is het orale microbioom hetzelfde als de mondflora?
‘Mondflora’ is de vertrouwde term; ‘oraal microbioom’ benadrukt dat het om een complete gemeenschap en haar onderlinge interacties gaat. Beide termen verwijzen naar hetzelfde.

Meet de test alle bacteriën in mijn mond?
Nee. De uitslag rapporteert een geselecteerd panel van meer dan 30 microbiële parameters en een diversiteitsindex. De mond bevat veel meer micro-organismen dan afzonderlijk in het rapport worden genoemd.

Kan de test caries, gingivitis of parodontitis vaststellen?
Nee. De test kan microbiële patronen tonen die bij deze aandoeningen relevant kunnen zijn. De diagnose wordt gesteld met klachten, mondonderzoek, tandvleesmetingen en zo nodig röntgenonderzoek.

Kan de test de oorzaak van slechte adem vinden?
De uitslag kan bacteriegroepen tonen die betrokken kunnen zijn bij de productie van vluchtige zwavelverbindingen. Slechte adem kan echter ook samenhangen met tongbeslag, droge mond, tandvleesproblemen, keel- of neusproblemen, voeding, medicatie of andere oorzaken.

Betekent Candida in de uitslag dat ik spruw heb?
Nee. Candida kan onderdeel zijn van de normale orale microbiota. Orale candidiasis is een klinische diagnose en vraagt beoordeling van klachten en zichtbare afwijkingen.

Kan de test aantonen of ik diabetes, reuma of Alzheimer heb?
Nee. De uitslag kan alleen microbiële patronen tonen die in wetenschappelijk onderzoek met bepaalde aandoeningen zijn geassocieerd. De test stelt geen systemische diagnose en berekent geen persoonlijk ziekterisico.

Waarom wordt speeksel onderzocht en geen tandplak?
Speeksel is eenvoudig thuis af te nemen en weerspiegelt micro-organismen uit meerdere mondniches. Voor een specifieke tandvleespocket of lokale infectie is een gerichte afname door een mondzorgprofessional geschikter.

Heb ik een verwijzing nodig?
Nee, u kunt de test zelf bestellen. Voor de medische of tandheelkundige betekenis van afwijkingen kan professionele begeleiding wel belangrijk zijn.

Hoe bereid ik de afname voor?
Volg uitsluitend de actuele handleiding in de testset. Daarin staat hoe lang u vooraf niet mag eten, drinken, poetsen of mondverzorgingsproducten gebruiken. 

Kunnen antibiotica of mondwater de uitslag beïnvloeden?
Ja. Antibiotica, antischimmelmiddelen, antiseptisch mondwater en recente tandheelkundige behandeling kunnen het orale microbioom tijdelijk veranderen. Noteer relevant gebruik en volg de wachttijd in de handleiding of overleg met een professional.

Wat doe ik na de uitslag?
Bekijk welke waarden buiten het referentiegebied vallen en bespreek relevante bevindingen met een tandarts, mondhygiënist, arts of therapeut. Een uitslag krijgt pas betekenis in combinatie met klachten, onderzoek en persoonlijke omstandigheden.

Klaar om te starten?

Wilt u weten hoe belangrijke micro-organismen in uw mond zich tot elkaar verhouden? Bestel de Orale Microbioom Zelftest en ontvang een uitgebreid laboratoriumrapport op basis van uw speekselmonster.

Lees ook:

Het orale microbioom en mondklachten: bacteriën bij cariës, slechte adem en tandvleesproblemen

Het orale microbioom en systemische gezondheid: de relatie met hart, hersenen, gewrichten en darmen