Farmacogenetica en complementaire zorg: werken met een DNA Leverpaspoort

Farmacogenetica en complementaire zorg: werken met een DNA Leverpaspoort

Een cliënt gebruikt voorgeschreven medicatie, een kruidenpreparaat en verschillende supplementen. Ieder middel kan afzonderlijk passend lijken, maar wat gebeurt er wanneer deze stoffen via dezelfde leverenzymen worden verwerkt of de activiteit van die enzymen beïnvloeden?

De vraag is dan niet alleen wat een stof doet, maar ook hoe het lichaam deze stof verwerkt.

Genetische variaties kunnen ertoe bijdragen dat geneesmiddelen en andere stoffen sneller, langzamer of anders worden omgezet. Tegelijkertijd kunnen kruiden, supplementen, voedingsstoffen en bepaalde voedingsmiddelen dezelfde enzymroutes remmen of stimuleren. Juist voor therapeuten die complementair werken, is kennis over deze wisselwerking belangrijk.

Tijdens de online scholing Farmacogenetica en complementaire zorg leer je hoe je een DNA Leverpaspoort zorgvuldig gebruikt binnen jouw praktijk. Docent Eveline van der Wel verbindt de basisprincipes van farmacogenetica en leverwerking met herkenbare situaties uit de orthomoleculaire en complementaire zorg.

De scholing in het kort

• Datum: donderdag 4 maart 2027
• Tijd: 10.00 tot 16.00 uur
• Locatie: online via Zoom
• Duur: één scholingsdag
• Docent: Eveline van der Wel
• Voor wie: complementair werkende therapeuten, waaronder diëtisten en orthomoleculaire therapeuten
• Accreditatie: bij de relevante beroepsverenigingen aangevraagd voor 5 punten

Waarom reageert niet iedereen hetzelfde?

Dezelfde dosering van een geneesmiddel kan bij verschillende mensen een ander effect hebben. De ene persoon ervaart voldoende werking, terwijl een ander weinig effect of juist meer bijwerkingen ondervindt.

Leeftijd, gezondheid, lever- en nierfunctie, voedingspatroon, leefstijl en het gelijktijdige gebruik van andere middelen spelen hierbij een rol. Daarnaast kan ook de genetische aanleg invloed hebben op de verwachte activiteit van enzymen die betrokken zijn bij het omzetten, activeren en afbreken van stoffen.

Sneller is daarbij niet automatisch beter en langzamer is niet altijd ongunstiger. De betekenis hangt af van de betreffende stof en de manier waarop deze in het lichaam wordt verwerkt. Sommige stoffen zijn direct actief, terwijl andere eerst door een enzym moeten worden omgezet voordat ze hun werking krijgen.

Farmacogenetica helpt om deze individuele verschillen beter te begrijpen.

Wat is farmacogenetica?

Farmacogenetica onderzoekt hoe genetische variaties van invloed kunnen zijn op de reactie van het lichaam op geneesmiddelen. Daarbij wordt onder andere gekeken naar enzymen en transporters die betrokken zijn bij de opname, omzetting en uitscheiding van stoffen.

Genetische informatie kan aanwijzingen geven over de verwachte enzymactiviteit. Deze informatie staat echter nooit op zichzelf. De daadwerkelijke verwerking van een stof wordt ook beïnvloed door bijvoorbeeld andere medicatie, ziekte, leefstijl, kruiden, supplementen en voeding.

Tijdens deze scholing leer je daarom niet alleen naar afzonderlijke genetische varianten te kijken, maar juist naar het volledige samenspel van:

• genetische aanleg;
• geneesmiddelen;
• kruiden en kruidenextracten;
• vitamines, mineralen en andere supplementen;
• voedingsstoffen en voedingsmiddelen;
• leefstijl en gezondheid;
• de totale combinatie van middelen die een cliënt gebruikt.

Waarom is dit relevant binnen de complementaire zorg?

Cliënten combineren regelmatig voorgeschreven medicatie met supplementen, kruidenpreparaten en aangepaste voeding. Deze middelen worden niet altijd besproken met de voorschrijvend arts of apotheker.

Dat een product natuurlijk is, betekent niet dat het geen biologische werking heeft. Bepaalde kruiden, supplementen en voedingsbestanddelen kunnen enzymen remmen of stimuleren. Hierdoor kan de omzetting van andere stoffen veranderen. Een middel dat op zichzelf passend lijkt, kan daardoor binnen een combinatie mogelijk een ander effect hebben.

Voor complementair werkende therapeuten is het daarom belangrijk om mogelijke interacties tijdig te herkennen. Niet om zelf medicatie te veranderen, maar om:

• gerichtere vragen te stellen;
• supplement- en kruidengebruik beter te beoordelen;
• mogelijke aandachtspunten te signaleren;
• adviezen beter af te stemmen op de individuele cliënt;
• waar nodig te overleggen met of door te verwijzen naar een arts of apotheker.

Zo draagt kennis van farmacogenetica bij aan meer gepersonaliseerde én beter onderbouwde complementaire zorg.

Van DNA-profiel naar zorgvuldige praktijktoepassing

Een DNA-uitslag bevat veel informatie, maar krijgt pas betekenis wanneer deze goed wordt geïnterpreteerd. Een afzonderlijke genetische variant verklaart zelden het volledige beeld.

Tijdens de scholing leer je daarom verder kijken dan losse uitslagen of eenvoudige labels. Je onderzoekt hoe meerdere enzymroutes kunnen samenwerken en hoe medicatie, kruiden, supplementen en voeding de genetisch verwachte enzymactiviteit kunnen beïnvloeden.

Aan de hand van praktische voorbeelden leer je welke vragen je moet stellen:

• Via welke enzymroute wordt een stof verwerkt?
• Is de stof zelf actief of moet deze eerst worden omgezet?
• Kunnen andere middelen dezelfde route remmen of stimuleren?
• Past het ervaren effect bij het genetische profiel?
• Welke informatie ontbreekt nog?
• Wanneer is afstemming met een arts of apotheker noodzakelijk?

Hiermee wordt het DNA Leverpaspoort geen losstaand rapport, maar een praktisch hulpmiddel bij het zorgvuldig analyseren van complexe combinaties.

Onderwerpen die tijdens de scholing aan bod komen

Tijdens deze scholingsdag wordt onder andere aandacht besteed aan:

• de basisprincipes van farmacogenetica en farmacokinetiek;
• de rol van de lever bij het verwerken van lichaamsvreemde stoffen;
• genetische verschillen in enzymactiviteit;
• de belangrijkste enzymroutes bij de omzetting van geneesmiddelen en andere stoffen;
• het verschil tussen een substraat, remmer en stimulator;
• de invloed van kruiden, supplementen, voedingsstoffen en voeding op leverenzymen;
• mogelijke interacties tussen medicatie en complementaire middelen;
• het lezen en interpreteren van het Gamedi DNA Leverpaspoort;
• het combineren van DNA-informatie met anamnese en middelengebruik;
• het herkennen van aandachtspunten en mogelijke risico's;
• de mogelijkheden en beperkingen van farmacogenetisch onderzoek;
• verantwoord communiceren en samenwerken met artsen en apothekers;
• de professionele grenzen van de complementair werkende therapeut.

Leerdoelen

Na afloop van deze scholing kun je:

• uitleggen wat farmacogenetica is en waarom mensen verschillend op geneesmiddelen kunnen reageren;
• beschrijven hoe genetische variaties de verwachte activiteit van leverenzymen kunnen beïnvloeden;
• uitleggen hoe geneesmiddelen, kruiden, supplementen en voeding dezelfde enzymroutes kunnen gebruiken of beïnvloeden;
• onderscheid maken tussen stoffen die als substraat, remmer of stimulator kunnen optreden;
• de belangrijkste onderdelen van het Gamedi DNA Leverpaspoort lezen en interpreteren;
• genetische informatie combineren met de medicatie- en supplementenanamnese van een cliënt;
• mogelijke interacties en aandachtspunten beter herkennen;
• de mogelijkheden én beperkingen van een DNA Leverpaspoort benoemen;
• bepalen wanneer overleg met een arts of apotheker nodig is;
• het Leverpaspoort verantwoord inzetten binnen complementaire voedings-, leefstijl- en suppletiebegeleiding.

Voor wie is deze scholing bedoeld?

Deze opleiding is ontwikkeld voor professionals die complementair of integraal werken, waaronder:

• orthomoleculaire therapeuten;
• diëtisten;
• kPNI-therapeuten;
• natuurgeneeskundig therapeuten;
• leefstijlprofessionals;
• andere gekwalificeerde zorgprofessionals die werken met voeding, kruiden of supplementen.

De scholing is vooral relevant wanneer je cliënten begeleidt die naast supplementen of kruiden ook geneesmiddelen gebruiken, of wanneer je genetische informatie beter wilt leren toepassen binnen een professioneel behandel- of begeleidingsplan.

De opleiding is uitsluitend toegankelijk voor beroepsbeoefenaars en is niet bedoeld voor consumenten.

Over docent Eveline van der Wel

Eveline van der Wel is verbonden aan Praktijk Geheel de Mens in Eindhoven. Zij rondde het doctoraal Geneeskunde aan de Universiteit Leiden af en studeerde daarnaast Bedrijfskunde. Vervolgens verdiepte zij zich verder in de orthomoleculaire voedingsleer volgens de kPNI, darmgezondheid, hypnotherapie en de toepassing van DNA-analyses.

In haar praktijk kijkt Eveline niet uitsluitend naar een afzonderlijke klacht, maar naar de samenhang tussen genetische aanleg, biochemische processen, voeding, leefstijl en omgevingsfactoren.

Juist deze brede achtergrond maakt haar geschikt om de complexe wereld van farmacogenetica te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Tijdens de scholing laat zij zien hoe je DNA-informatie kritisch beoordeelt, verbanden herkent en voorkomt dat je te grote conclusies trekt uit één genetische variant.

Meer informatie over Eveline vind je op de website van Praktijk Geheel de Mens.

Zorgvuldig en binnen de eigen professionele grenzen

Het Gamedi DNA Leverpaspoort is geen onderzoek naar actuele leverwaarden en kan geen leveraandoening vaststellen. Het brengt genetische variaties in kaart die informatie geven over de verwachte werking van enzymroutes.

De uitslag vervangt geen medische diagnose, medicatiebeoordeling of advies van een arts of apotheker. Medicatie mag nooit op basis van het Leverpaspoort of op advies van een complementair therapeut zelfstandig worden gestart, gestopt of aangepast.

De waarde van het Leverpaspoort ligt in het beter herkennen van individuele verschillen en mogelijke interacties. Daarmee kun je gerichter adviseren, beter onderbouwde vragen stellen en waar nodig tijdig afstemmen met andere zorgverleners.

Praktische informatie

Datum: donderdag 4 maart 2027
Tijd: 10.00 tot 16.00 uur
Locatie: online via Zoom
Docent: Eveline van der Wel

Voor deelname heb je een computer of tablet met een camera en microfoon nodig. Enkele dagen voor de scholing ontvang je de Zoom-link. Hiervoor gebruiken we het e-mailadres dat je tijdens de aanmelding of bestelling invult.

Accreditatie

Voor deze scholing is bij de relevante beroepsverenigingen accreditatie aangevraagd voor 5 punten. De aanvragen zijn momenteel nog in behandeling. Aan de vermelding van het aantal punten kunnen pas rechten worden ontleend nadat de accreditatie definitief is toegekend.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen farmacogenetica en een gewone medicatiebeoordeling?

Een medicatiebeoordeling kijkt naar de middelen die iemand gebruikt, de doseringen, mogelijke bijwerkingen en onderlinge interacties. Farmacogenetica voegt informatie toe over genetische variaties die invloed kunnen hebben op de manier waarop bepaalde geneesmiddelen worden verwerkt.

Wat maakt het Gamedi DNA Leverpaspoort relevant voor complementaire therapeuten?

Het Leverpaspoort kijkt niet alleen naar de verwerking van medicatie. Het geeft ook informatie over kruiden, supplementen, voedingsstoffen en voedingsmiddelen die dezelfde enzymroutes kunnen remmen of stimuleren. Dat sluit aan bij de dagelijkse praktijk van complementair werkende therapeuten.

Is het DNA Leverpaspoort een leverfunctietest?

Nee. Het onderzoek meet geen actuele leverwaarden en stelt geen leverziekte vast. Het brengt genetische variaties in kaart die samenhangen met de verwachte activiteit van enzymen die betrokken zijn bij de verwerking van stoffen.

Mag ik op basis van het Leverpaspoort medicatie aanpassen?

Nee. Het starten, stoppen of aanpassen van medicatie behoort tot de verantwoordelijkheid van de voorschrijvend arts. Het Leverpaspoort kan wel aanleiding geven om een aandachtspunt met een arts of apotheker te bespreken.

Heb ik voorkennis van farmacogenetica nodig?

De scholing behandelt eerst de belangrijkste basisprincipes en werkt vervolgens toe naar de praktische toepassing van het DNA Leverpaspoort. Enige kennis van fysiologie, biochemie en het professioneel adviseren over supplementen is behulpzaam.

Is de scholing al geaccrediteerd?

De accreditatie is bij de relevante beroepsverenigingen aangevraagd voor 5 punten. De definitieve toekenning is nog in behandeling.

Annuleringsvoorwaarden

Je kunt jouw deelname tot twee weken voor de scholingsdatum kosteloos annuleren. Bij annulering binnen twee weken voor aanvang van de scholing is restitutie helaas niet meer mogelijk.